Φάρμακα που προκαλούν συμπτώματα ξηροφθαλμίας

Οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουν ότι τα φάρμακα μπορεί να έχουν ορισμένες παρενέργειες όπως για παράδειγμα ξηροστομία, κόπωση και φαγούρα. Αλλά πολλά φάρμακα μπορεί επίσης να προκαλέσουν οπτικά προβλήματα όπως ξηροφθαλμία και ευαισθησία στο φως.

Οι ορθώς στοχευμένες ιατρικές συνταγές μπορούν να είναι σωτήριες και ζωτικής σημασίας για την ποιότητα ζωής. Και όταν συνταγογραφούνται από γιατρό, η πλειοψηφία των φαρμάκων κάνουν περισσότερο καλό παρά βλάπτουν. Ωστόσο, ένα εκπληκτικά μεγάλο ποσοστό κοινών φαρμάκων μπορεί να προκαλέσει σημαντικές οφθαλμικές διαταραχές.

Αυτές είναι οι φαρμακευτικές ουσίες που είναι περισσότερο πιθανό να προκαλέσουν  οφθαλμολογικά συμπτώματα όπως θολή όραση και ξηροφθαλμία, φαγούρα, οφθαλμικό άλγος. Να είστε προσεκτικοί για τέτοιου είδους συμπτώματα όταν παίρνετε:

  1. Αντισυλληπτικά χάπια: Τα αντισυλληπτικά χάπια μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα ξηροφθαλμίας στις γυναίκες λόγω των ορμονικών αλλαγών που δημιουργούν. Ορισμένα αντισυλληπτικά χάπια μπορεί επίσης να κάνουν τις ασθενείς που τα λαμβάνουν, πιο ευαίσθητες στο φως του ήλιου (φωτοευαισθησία).
  2. Αντιβιοτικά: Τα αντιβιοτικά που λαμβάνονται από το στόμα έχουν συνδεθεί με την ξηροφθαλμία. Η πενικιλίνη όπως και η αμοξικυκλίνη μπορεί να προκαλέσει ερυθρότητα των ματιών και κνησμό. Έχουν επίσης βρεθεί ότι προκαλούν θολή όραση και διαταράσσουν την ισορροπία των δακρύων σε ορισμένα άτομα. Όταν παίρνετε αντιβιοτικά, ρωτήστε το γιατρό σας αν πρέπει συγχρόνως να πάρετε ένα προβιοτικό ή βιταμίνη C για να αποφύγετε αυτές τις ερεθιστικές παρενέργειες.
  3. Παυσίπονα: Λίγοι από εμάς συνειδητοποιούμε ότι το ένα κοινό μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες φάρμακο παυσίπονο, όπως η ιβουπροφαίνη, μπορεί να προκαλέσει ξηροφθαλμία, ενώ εκτός από την θολή όραση μπορεί να κάνει ακόμη και αλλαγές στην αντίληψη των χρωμάτων. Εάν έχετε τέτοιου είδους συμπτώματα, προσπαθήστε να παίρνετε τις χαμηλότερες δυνατές δόσεις τέτοιων παυσίπονων, πίνοντας συγχρόνως άφθονο νερό.
  4. Αποσυμφορητικά: Τα αντι-ισταμινικά φάρμακα διευκολύνουν τις αλλεργικές παθήσεις, αλλά τα ίδια φάρμακα τείνουν επίσης να μειώνουν την παραγωγή βλέννης και δακρύων, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει έντονα συμπτώματα ξηροφθαλμίας, αίσθημα ξένου σώματος στο μάτι και τσούξιμο.
  5. Βήτα-αναστολείς: Δημοφιλή φάρμακα που συνήθως χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης ή των αρρυθμιών. Οι βήτα-αναστολείς έχουν όμως και κάποιες ενοχλητικές παρενέργειες, όπως ξηροφθαλμία και ευαίσθητα μάτια.
  6. Αντικαταθλιπτικά: Τα αντικαταθλιπτικά λειτουργούν αλλάζοντας τον τρόπο επεξεργασίας των πληροφοριών από τα νεύρα στον εγκέφαλο. Ουσιαστικά, οποιοδήποτε φάρμακο που κάνει αυτό ή που επηρεάζει τη νευρολογική λειτουργία μπορεί επίσης να επηρεάσει δυσμενώς την όραση και να διαταράξει το οπτικό νεύρο και τον κερατοειδή χιτώνα. Για παράδειγμα, ένα κοινό φάρμακο για την κατάθλιψη, το Prozac έχει αναφερθεί ότι προκαλεί διπλωπία, βλεφαρίτιδα και πόνο στον οφθαλμό.
  7. Τεχνητά δάκρυα: Αν και φαίνεται παράδοξο, κάποια τεχνητά δάκρυα μπορεί να ερεθίσουν τα μάτια και να τα κάνουν ξηρότερα. Βεβαιωθείτε ότι οι σταγόνες σας δεν περιέχουν συντηρητικά και ιδιαίτερα ένα συστατικό που ονομάζεται BAK. Μπορεί επίσης να είναι χρήσιμο να δοκιμάσετε μερικές διαφορετικές μάρκες πριν αποφασίσετε ποιες σταγόνες λειτουργούν καλύτερα για σας ή ακόμα καλύτερα – χρησιμοποιήστε τις σταγόνες που συστήνει ο γιατρός σας.
  8. Φάρμακα ακμής: Η ισοτρετινοΐνη που χρησιμοποιείται σε ασθενείς με σοβαρή ακμή είναι γνωστό ότι προκαλεί συμπτώματα όπως αίσθημα ξένου σώματος στο μάτι, ερυθρότητα, καύσο και προσωρινή παραμόρφωση της όρασης. Συνήθως, αυτό το φάρμακο μπορεί να προκαλέσει και άλλες σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες και έτσι ο γιατρός σας πιθανότατα θα σας παρακολουθεί συχνά ενώ το παίρνετε. Επιπλέον, εάν παίρνετε ισοτρετινοΐνη, οι γιατροί προτείνουν τη λήψη πρόσθετων προφυλάξεων όταν οδηγείτε τη νύχτα.

Τα προαναφερθέντα φάρμακα είναι οι πιο κοινοί ένοχοι για την πρόκληση συμπτωμάτων ξηροφθαλμίας. Ωστόσο υπάρχουν πολλά άλλα συνταγογραφούμενα ή μη φάρμακα με παρόμοιες παρενέργειες.

Εάν παρατηρήσετε ένα ξαφνικό ασυνήθιστο πρόβλημα με τα μάτια σας, ενώ λαμβάνετε κάποια συγκεκριμένη αγωγή, μην το παραμελήσετε. Είναι σημαντικό να επισκεφθείτε έγκαιρα έναν εξειδικευμένο ιατρό για την ξηροφθαλμία, αμέσως μετά την εμφάνιση συμπτωμάτων, όπως φαγούρα, κάψιμο ή θολή όραση, προκειμένου να αποφευχθεί η βλάβη στην όραση σας. Εάν ένα φάρμακο είναι πράγματι η αιτία των οφθαλμικών διαταραχών της όρασης σας, μόνο ένας γιατρός μπορεί να σας βοηθήσει να βρείτε ένα εναλλακτικό φάρμακο με λιγότερες παρενέργειες.

Σπόρ και οφθαλμικοί τραυματισμοί

Τα σπορ και η άσκηση αποτελούν δραστηριότητες που μπορούν δυνητικά να προκαλέσουν οφθαλμικούς τραυματισμούς. Στις ΗΠΑ περίπου 37.000 άτομα κάθε χρόνο υφίστανται κατά τη διάρκεια της άθλησης σε διάφορα σπόρ, οφθαλμικά τραύματα τέτοια που απαιτούν ειδική ιατρική φροντίδα. Τα σπόρ στα οποία είναι πιο συχνοί οι τραυματισμοί στα μάτια, είναι το μπάσκετ και τα αθλήματα που παίζονται με ρακέτες (όπως το τέννις και το σκουός). Αλλά και κάθε είδους σπoρ μπορεί να θεωρηθεί επικίνδυνο για τραυματισμό στα μάτια. Οι αθλητές, αλλά και τα άτομα που απλώς αθλούνται περιστασιακά, χρειάζεται να λαμβάνουν κάποιες απαραίτητες προφυλάξεις.

Ένα φυσιολογικό μάτι, λόγω ανατομικής κατασκευής του κόγχου, βρίσκεται αρκετά καλά προστατευμένο. Η ανατομία των οστών του κόγχου (μέσα στον οποίο βρίσκεται ο οφθαλμός) είναι τέτοια που προστατεύει το ευαίσθητο όργανο της όρασης σχεδόν από τους περισσότερους ασήμαντους τραυματισμούς. Κάθε απόκλιση από την φυσιολογική ανατομία, όπως για παράδειγμα ένας εξόφθαλμος (προβολή του βολβού προς τα έξω) ή ένας λαγόφθαλμος (όταν το βλέφαρο δεν κλείνει εντελώς) αφήνουν τον οφθαλμό περισσότερο εκτεθειμένο, ιδιαίτερα σε αθλητικούς τραυματισμούς.

Κατά τη διάρκεια των αθλημάτων, ο τραυματισμός στα μάτια μπορεί να προκύψει από μία άμεση επαφή, είτε με έναν αντίπαλο ή με ένα μέσο (πχ ρακέτα ή μπάλα) που χρησιμοποιείται στην αθλητική δραστηριότητα. Το είδος και η έκταση της ζημιάς, ποικίλλουν ανάλογα με το είδος των αθλημάτων και ανάλογα με τον τύπο του ατυχήματος. Το γκολφ, το χόκεϊ, το σκουός και οι ρακέτες του τένις είναι γνωστοί αιτιολογικοί παράγοντες για έναν άμεσο τραυματισμό. Τα μπαλάκια του τένις και του γκολφ επίσης είναι γνωστό ότι μπορούν να προκαλέσουν πολύ σοβαρούς τραυματισμούς στον βολβό, ακόμη και ρήξη αυτού, καθώς συμπιέζεται το μάτι με μεγάλη δύναμη σε περίπτωση άμεσου χτυπήματος με το μπαλάκι. Στα σπορ άμεσης επαφής με τους αντιπάλους όπως στις πολεμικές τέχνες, το ποδόσφαιρο, το μπάσκετ, το μποξ και την πάλη, αυξάνεται περισσότερο ο κίνδυνος τραυματισμού. Ακόμη και χωρίς επαφή, η άσκηση αθλημάτων σε ακραίες συνθήκες, όπως οι καταδύσεις δημιουργούν μια επιπρόσθετη μεγάλη πίεση στην οφθαλμική επιφάνεια.

Συνήθως, η προστασία που προέρχεται στον οφθαλμό από τα οστά του κόγχου και τα βλέφαρα, πολλές φορές αποδεικνύεται σωτήρια για τον ίδιο τον βολβό του ματιού. Έτσι ένα χτύπημα με μπάλα ή μικρότερης διαμέτρου μπαλάκι στην οφθαλμική περιοχή, μπορεί να «εκτονωθεί» μέσω κατάγματος οστών στη βάση συνήθως του κόγχου (blow out fracture), ενώ σε αντίθετη περίπτωση θα προκαλούσε ρήξη του βολβού του ματιού. Αντίστοιχα, τα βλέφαρα προστατεύουν τον κερατοειδή μέσω του αντανακλαστικού κλεισίματός τους. Ωστόσο, το πιο κοινό εύρημα οφθαλμικού τραυματισμού είναι το υπόσφαγμα και το ύφαιμα (αιμορραγία) και ακολουθούνται από αιμορραγία του υαλοειδούς. Η εκδορά του κερατοειδούς συμβαίνει σε περιπτώσεις τραυματισμού με ανοιχτά βλέφαρα.

 

Σε κάθε σπορ προέχει η ασφάλεια. Αυτό ισχύει και για τον παίκτη και για τον αντίπαλο. Έτσι, έχουν καθιερωθεί οδηγίες και κανόνες για την ελαχιστοποίηση τυχόν ατυχημάτων που θα θέσουν σε κίνδυνο την υγεία του αθλητή, αλλά και των ματιών του. Στα περισσότερα μαχητικά αθλήματα (μποξ, ταεκβοντό κλπ) αυτό περιλαμβάνει προστατευτικά κράνη ή και προστατευτικά γυαλιά (όπως στο σκουός). Επιπλέον, η προστασία των ματιών δεν πρέπει να εισάγει πρόσθετους ή δευτερογενείς κινδύνους (για παράδειγμα, θραύση σε αιχμηρά κομμάτια κατά την πρόσκρουση) ή να εισάγει χαρακτηριστικά που θα αποτρέπουν την καλή απόδοση στο άθλημα (για παράδειγμα, περιορίζοντας το οπτικό πεδίο). Υπάρχουν ειδικοί σκελετοί με φακούς από polycarbonate (πλαστικό), κατάλληλοι για αθλήματα στα οποία δεν υπάρχει σωματική επαφή, όπως η ποδηλασία. Για τα αθλήματα επαφής, αντίστοιχα υπάρχουν ειδικού σχεδιασμού σκελετοί χωρίς αιχμηρές γωνίες (στους οποίους προσαρμόζονται πάντα polycarbonate φακοί) που «δένουν» με ελαστική ταινία στο κεφάλι για καλύτερη στήριξη. Άτομα τα οποία φορούν φακούς επαφής χρειάζονται επίσης μια πρόσθετη προστασία με προστατευτικά μέσα. Από μόνοι τους οι φακοί επαφής δεν παρέχουν τέτοια προστασία. Αν και είναι σχεδόν αδύνατο να εξαλειφθεί εντελώς ο τραυματισμός στο μάτι κατά τη διάρκεια των σπορ, η τήρηση των κανόνων προστασίας ελαχιστοποιεί σημαντικά τις πιθανότητες για τραυματισμό. Επίσης, μια άμεση στιγμιαία αντίδραση και ένας επαγγελματικός χειρισμός της κατάστασης που απαιτείται από τους αθλητές όλων των αθλημάτων,  μειώνει τη σοβαρότητα των συνεπειών.

Το χρώμα των ματιών: Ένας δυνητικός δείκτης ανοχής στον πόνο!

Έχετε μάτια σκούρα ή καστανά; Αν ναι, τότε είναι λιγότερο πιθανό να αντέχετε τον πόνο! Σας προκαλεί έκπληξη; Ερευνητές της Ιατρικής Σχολής στο Πίτσμπουργκ διαπίστωσαν ότι η αντοχή σας στον πόνο θα μπορούσε να συνδέεται με το χρώμα των ματιών σας. Το χρώμα των ματιών θα μπορούσε να εξελιχθεί στο εγγύς μέλλον ως ένας αξιόπιστος βιολογικός δείκτης για την ανοχή του πόνου.

 

Μια πρόσφατη έρευνα ανέδειξε ότι το χρώμα των ματιών μπορεί να υποδηλώνει ακόμη και το πώς τα άτομα ανταποκρίνονται στον πόνο. Το Τμήμα Αναισθησιολογίας της Ιατρικής σχολής του πανεπιστημίου του Πίτσμπουργκ παρουσίασε τα ευρήματα μιας πρόσφατης μελέτης στην οποία συμμετείχαν 58 έγκυες, λευκές γυναίκες  [ 24 με σκουρόχρωμα, καφέ ή καστανά μάτια και 34 με ανοιχτόχρωμα μάτια, μπλε ή πράσινα ].  Όλες οι ασθενείς αξιολογήθηκαν μετά τη λήψη επισκληρίδιας αναλγησίας και τα αποτελέσματα είναι πολύ ενδιαφέροντα.

Συγκεκριμένα, βρέθηκε ότι τα άτομα με πιο σκούρα μάτια παρουσίαζαν αυξημένο άγχος και αυξημένες διαταραχές ύπνου σε σύγκριση με τις γυναίκες με ανοιχτόχρωμα μάτια. Οι έγκυες με πιο σκούρα μάτια βίωσαν επίσης περισσότερο πόνο τόσο σε κατάσταση ηρεμίας, όσο και κατά τις κίνησεις. Για να μετρηθεί η αντίδραση τους στον πόνο, οι γυναίκες εκτιμήθηκαν με τη χρήση τυποποιημένων επικυρωμένων εργαλείων, όπως το Brief Pain Inventory και οι κλίμακες άγχους.

Ο πόνος σχετίζεται με πολλούς παράγοντες, όπως το φύλο, την ηλικία ή ακόμη και με … το χρώμα των μαλλιών. Οι αναισθησιολόγοι και οι οδοντίατροι είναι εξαιρετικά προσεκτικοί όσον αφορά την αναλγησία σε ασθενείς με κόκκινα μαλλιά, καθώς τέτοιοι ασθενείς είναι πολύ πιθανό να παρουσιάζουν χαμηλό ουδό πόνου.

Αν μπορέσουμε να αποδείξουμε (μέσω της διεξαγωγής μελέτης μεγαλύτερου δείγματος, σε διαφορετικές φυλές, αλλά και στους άνδρες) ότι το χρώμα των ματιών είναι ένας επιπλέον γενετικός βιολογικός δείκτης (biomarker) όσον αφορά την αντίσταση ενός ατόμου στα αναλγητικά, αυτό θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο. Οι βιολογικοί δείκτες μπορούν να αναγνωριστούν αμέσως, δεν απαιτούν επεμβατική διαδικασία και μπορούν να εξοικονομήσουν χρόνο και χρήμα. Οι ερευνητές βρίσκονται στη διαδικασία κατασκευής ενός γονιδιώματος του πόνου το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον. Ο καθορισμός του χρώματος των ματιών είναι επίσης γονιδιακής αιτιολογίας, και ως εκ τούτου μια συσχέτιση είναι πιθανή.

Καταρράκτης και γλαύκωμα: Τι σημαίνει η διπλή πάθηση;

Σχετικά με το άρθρο διαβάστε περισσότερα εδώ.

Ημικρανία & οφθαλμολογικά συμπτώματα

Η ημικρανία είναι μια κοινή νευρολογική κατάσταση που συμβαίνει τουλάχιστον στο 15-20 % του γενικού πληθυσμού, ενώ είναι πολύ συχνή (σχεδόν στο 50 %) μεταξύ των γυναικών.

Η κλασική ημικρανία ξεκινά με οπτικά συμπτώματα (συχνά σαν γραμμές ζιγκ-ζαγκ, χρωματιστά φώτα ή λάμψεις φωτός που εξαπλώνονται προς τη μία πλευρά της όρασής σας για περίπου 10 έως 30 λεπτά). Τα συμπτώματα αυτά ονομάζονται ‘ημικρανική αύρα’ και ακολουθούνται από μια σοβαρή κεφαλαλγία σαν σφυροκόπημα. Ο πονοκέφαλος μπορεί να σχετίζεται με ναυτία, έμετο και φωτοευαισθησία. Μερικές φορές τα οπτικά συμπτώματα, ακόμη και η νευρολογική συμπτωματολογία (μουδιάσματα συνήθως) μπορεί να συμβούν χωρίς να επακολουθήσει πονοκέφαλος. Πρόκειται για “παραλλαγή της ημικρανίας” που περιορίζεται στο αρχικό μόνο στάδιο της ημικρανικής αύρας.

Η κοινή ημικρανία μπορεί να προκαλέσει ένα πονοκέφαλο αισθητό και στις δύο πλευρές του κεφαλιού. Αυτή η μορφή της ημικρανίας μπορεί να είναι υπεύθυνη για τους πονοκεφάλους που πολλοί άνθρωποι αποδίδουν σε ένταση, στρες, ή πονοκέφαλο από ιγμορίτιδα.

ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΗΝ ΗΜΙΚΡΑΝΙΑ;

Αν και δεν είναι σαφές πώς ακριβώς λειτουργεί μια ημικρανία, πιστεύεται ότι η βασική αιτία της ημικρανίας είναι μια ανωμαλία στο νευροδιαβιβαστή σεροτονίνη, μια χημική ουσία που χρησιμοποιείται από τα κύτταρα του εγκεφάλου σας. Κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου ημικρανίας, αλλαγές στη σεροτονίνη επηρεάζουν τα αιμοφόρα αγγεία στον εγκέφαλο, προκαλώντας συχνά τα αγγεία να συστέλλονται (αγγειοσυστολή). Αυτές οι αλλαγές στην ροή του αίματος μειώνουν την παροχή οξυγόνου στον εγκέφαλο και ευθύνονται για την ημικρανική αύρα και τα συμπτώματά της. Αν η παροχή οξυγόνου μειωθεί για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, ένα εγκεφαλικό επεισόδιο είναι πιθανό. Ευτυχώς, αυτό είναι σπάνιο.

Ορισμένες τροφές μπορεί να προκαλούν μια κρίση ημικρανίας. Σ’αυτές συμπεριλαμβάνονται τα ώριμα τυριά, τα νιτρικά άλατα (που βρίσκονται συχνά σε αλλαντικά και άλλα επεξεργασμένα τρόφιμα), η σοκολάτα, το κόκκινο κρασί, το γλουταμινικό νάτριο (συνήθως ονομάζεται MSG, ένα ενισχυτικό γεύσης που βρίσκεται συχνά σε μερικά τρόφιμα), η καφεΐνη, η ασπαρτάμη (τεχνητή γλυκαντική ουσία) και το αλκοόλ.

Οι ορμονικές αλλαγές στις γυναίκες επίσης συχνά σχετίζονται με την ημικρανία – ειδικά η εγκυμοσύνη, η χρήση αντισυλληπτικών χαπιών, και η έμμηνος ρύση ή η εμμηνόπαυση.

Οι άνθρωποι συχνά αποδίδουν την ημικρανία τους στο στρες. Ενώ το στρες μάλλον δεν προκαλεί ημικρανίες, μπορεί να επηρεάσει τη συχνότητα των προσβολών. Είναι ενδιαφέρον ωστόσο, ότι οι περισσότερες κρίσεις ημικρανίας φαίνεται να συμβαίνουν σε ‘ανέμελες στιγμές’, συχνά κατά την έναρξη ενός Σαββατοκύριακου ή στις διακοπές.

Οι άνθρωποι που βιώνουν ημικρανία συχνά έχουν οικογενειακό ιστορικό πονοκεφάλων ή προηγούμενο ιστορικό ναυτίας.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΑΣ;

Το πιο κοινό σύμπτωμα της ημικρανίας είναι ο πονοκέφαλος που διαρκεί για ώρες. Τα συμπτώματα συνήθως περιλαμβάνουν:

  • Πόνος σαν σφυροκόπημα στη μια πλευρά του κεφαλιού (ή σταθερός πόνος και στις δύο πλευρές του κεφαλιού)
  • ευαισθησία στο φως και τον ήχο
  • ναυτία, έμετος
  • οπτικά συμπτώματα (συνήθως στα δύο μάτια, αλλά συχνά στη μία πλευρά του οπτικού πεδίου) με μερικά από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
    • ένα σκότωμα στο οπτικό πεδίο που επεκτείνεται σε μια πλευρά για 10 έως 30 λεπτά
    • απροσδιόριστα συμπτώματα που συχνά περιγράφονται ως ζιγκ-ζαγκ γραμμές, τρεμουλιάσματα ή «κύματα θερμότητας» ή «βεγγαλικά»
    • απώλεια της όρασης στο ένα μόνο μάτι, συμπεριλαμβανομένου ολόκληρου του πεδίου ή μόνο του πάνω ή κάτω τμήματος.

Σπάνια συμπτώματα περιλαμβάνουν την διπλωπία, βλεφαρόπτωση (πεσμένο βλέφαρο), ιδιαίτερα στα παιδιά, ή αλλαγή στο μέγεθος της κόρης (και μικρότερη και μεγαλύτερη).

Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, τα προβλήματα όρασης που σχετίζονται με την ημικρανία δεν μπορούν να επιλυθούν εντελώς. Αυτό ίσως να οφείλεται σε εγκεφαλικό επεισόδιο που σχετίζεται με την ημικρανία.

ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΑΙ Η ΗΜΙΚΡΑΝΙΑ;

Η θεραπεία συνήθως αρχικά περιλαμβάνει την αποφυγή παραγόντων  που είναι γνωστοί ότι προκαλούν μία κρίση ημικρανίας, όπως είναι οι τροφές, τα περιβαλλοντικά ερεθίσματα και φάρμακα όπως τα αντισυλληπτικά χάπια. Τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα (όπως η ασπιρίνη, η ιβουπροφένη, κλπ) μπορούν να μειώσουν τη σοβαρότητα μιας οξείας προσβολής. Μερικές φορές χρησιμοποιούνται επίσης φάρμακα που συστέλλουν τα αιμοφόρα αγγεία και περιέχουν καφεΐνη και εργοταμίνες,. Επίσης, είναι διαθέσιμα ορισμένα συνταγογραφούμενα φάρμακα που έχουν άμεση δράση  στις χημικές διεργασίες που εμπλέκονται στις ημικρανίες (όπως πχ. τα  Sumatriptan®, Naratriptan® και Zomigon®).

Αν οι κρίσεις ημικρανίας είναι σοβαρές ή αρκετά συχνές, μπορεί να απαιτείται προληπτική φαρμακευτική αγωγή σε σταθερή βάση ώστε να αποτρέπονται τα ημικρανικά επεισόδια. Οι τέσσερις πιο συχνές ομάδες φαρμάκων που  χρησιμοποιούνται είναι τα τρικυκλικά αντικαταπληπτικά, οι βήτα-αναστολείς, οι αναστολείς ασβεστίου και ορισμένα αντιεπιληπτικά φάρμακα.

Ο οφθαλμίατρος σας μπορεί να σας παραπέμψει σε έναν νευρολόγο ή άλλο ειδικό για περαιτέρω εξετάσεις και αξιολόγηση.

Κάπνισμα και ασθένειες των ματιών

Το κάπνισμα συνδέεται άμεσα με πολλές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, οι καρδιακές παθήσεις και ο καρκίνος. Το κάπνισμα συνδέεται όμως επίσης  και με συγκεκριμένες ασθένειες των ματιών.

Πώς το κάπνισμα επηρεάζει τα μάτια;

  • Οι άνθρωποι που καπνίζουν βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για ανάπτυξη καταρράκτη. Ο καταρράκτης, δηλαδή η θόλωση του φυσικού φακού του ματιού προκαλεί μείωση της μακρινής όρασης, ευαισθησία στο έντονο φως και δυσκολία στην αντίληψη των χρωμάτων. Η χειρουργική επέμβαση είναι η μόνη θεραπευτική επιλογή.
  • Το κάπνισμα είναι επίσης ένας από τους παράγοντες κινδύνου που εμπλέκονται στην ανάπτυξη ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας (ΗΕΩ). Μελέτες έχουν δείξει ότι τόσο οι ενεργείς όσο και οι πρώην καπνιστές έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν ωχροπάθεια έναντι των ανθρώπων που δεν έχουν καπνίσει ποτέ. Η ΗΕΩ έχει δύο μορφές: την ξηρή (που ονομάζεται επίσης ατροφική ΗΕΩ) και την υγρή ΗΕΩ (που ονομάζεται επίσης εξιδρωματική ή νεοαγγειακή). Στη ξηρή εκφύλιση της ωχράς, ο αμφιβληστροειδής χιτώνας του ματιού λεπταίνει σταδιακά. Δεν υπάρχει καμία αποδεδειγμένα αποτελεσματική θεραπεία για αυτό το είδος της εκφυλιστικής νόσου. Στην υγρή μορφή της ΗΕΩ, καινούργια αιμοφόρα αγγεία αναπτύσσονται κάτω από τον αμφιβληστροειδή, από τα αγγεία αυτά διαρρέουν αίμα ή ορώδες υγρό που βλάπτουν την ωχρά κηλίδα (το τμήμα του αμφιβληστροειδούς που είναι υπεύθυνο για την κεντρική μας όραση). Τα είδη της θεραπείας που είναι σήμερα διαθέσιμα για ειδικές μορφές της υγρής ΗΕΩ είναι το απλό λέιζερ, η φωτοδυναμική θεραπεία (συνδυασμός λέιζερ και φαρμακευτικής ουσίας) και η θεραπεία με ειδικές ενδοφθάλμιες ενέσεις (αντι-VGF παράγοντες), που μπορεί να σταθεροποιήσουν την ασθένεια.
  • Σε διαβητικούς ασθενείς, πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια (βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία στον αμφιβληστροειδή) είναι πιο σοβαρή στους καπνιστές.
  • Το οπτικό νεύρο είναι επίσης ευαίσθητο στη ζημία από το κάπνισμα. Άτομα με κακή διατροφή που καπνίζουν πολύ και πίνουν υπερβολικές ποσότητες αλκοόλ διατρέχουν τον κίνδυνο για την ανάπτυξη ενός τύπου οπτικής νευρίτιδας (που ονομάζεται αμβλυωπία καπνού-αλκοόλ) που προκαλεί απώλεια όρασης. Ορισμένα κληρονομικά προβλήματα του οπτικού νεύρου (πχ η οπτική νευροπάθεια του Leber), επίσης επιδεινώνοται με το κάπνισμα.
  • Σε μερικούς ασθενείς με νόσο του θυρεοειδούς, στους οποίους υπάρχει επίσης συμμετοχή των ματιών (νόσος του Graves, θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια), το κάπνισμα μπορεί να προκαλέσει επιδείνωση του εξόφθαλμου και πιθανή απώλεια της όρασης.
  • Στα άτομα που πάσχουν από ξηροφθαλμία, ο καπνός είναι ερεθιστικός, επιδεινώνοντας τα συμπτώματα της φαγούρας, του τσουξίματος ή καψίματος στα μάτια, και της υπερβολικής ερεθιστικής δακρύρροιας.

Πώς το κάπνισμα μπορεί να επηρεάσει την υγεία των ματιών εμβρύων και  βρεφών;

  • Ο κίνδυνος βακτηριακής μηνιγγίτιδας είναι πέντε φορές υψηλότερος μεταξύ των παιδιών των οποίων οι μητέρες κάπνιζαν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Εκτός των άλλων σοβαρών προβλημάτων υγείας που προκαλεί η μηνιγγίτιδα της παιδικής ηλικίας, μπορεί επίσης να προκαλέσει φλεγμονή του κερατοειδούς χιτώνα (κερατίτιδα).
  • Το κάπνισμα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης συνδέεται επίσης με χαμηλό βάρος γέννησης και πρόωρο τοκετό. Στα πρόωρα βρέφη, συχνά χορηγείται θεραπεία οξυγόνου στην θερμοκοιτίδα. Το οξυγόνο όμως μπορεί να προκαλέσει την αμφιβληστροειδοπάθεια της προωρότητας, που αναλόγως της βαρύτητάς της, μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη απώλεια της όρασης ή τύφλωση.

Ορθοπτικές εξετάσεις & ασκήσεις στα παιδιά

Το πρώτο βήμα είναι η επίσκεψη στον οφθαλμίατρο ή τον παιδοφθαλμίατρο για τον έλεγχο της υγείας των ματιών και για να αποκλειστεί κάποιο παθολογικό πρόβλημα. Ο παιδοφθαλμίατρος θα εξετάσει το παιδί και θα δώσει μια συνταγή γυαλιών, αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα μυωπίας, υπερμετρωπίας ή αστιγματισμού.

Με μια ορθοπτική εξέταση ελέγχουμε :

  1. Αν τα δύο μάτια λειτουργούν εξίσου καλά, αντιλαμβάνονται εξίσου καθαρά τα αντικείμενα και μεταφέρουν στον εγκέφαλο εξίσου τα ερεθίσματα. Έχει σημασία να αντιληφθούμε μέσω των εξετάσεων όσο πιο νωρίς γίνεται, αν κάποιο μάτι τεμπελιάζει (αμβλυωπία).
  2. Την παρουσία στραβισμού. Φυσιολογικά οι οπτικοί άξονες των δύο ματιών είναι παράλληλοι. Οποιαδήποτε απόκλιση υποδηλώνει στραβισμό.
  3. Την κινητικότητα των ματιών. Ελέγχονται οι βασικές εξοφθάλμιες κινήσεις των ματιών, αλλά και οι λεγόμενες σακκαδικές κινήσεις και οι κινήσεις παρακολούθησης των ματιών, δηλαδή όταν ακολουθεί ένα κινούμενο αντικείμενο.
  4. Την συνεργασία των δύο ματιών μεταξύ τους. Τα δύο μάτια φυσιολογικά, συγκλίνουν όταν κοιτάμε κοντά και αποκλίνουν όταν κοιτάμε μακρυά συγχρόνως.
  5. Την ικανότητα των δύο ματιών στην προσαρμογή. Το μάτι, λειτουργώντας όπως μια φωτογραφική μηχανή, έχει την ικανότητα (μέσω του κρυσταλλοειδούς φακού) να εστιάζει σε διάφορες αποστάσεις διατηρώντας την εικόνα καθαρή. Η διεργασία αυτή (αντανακλαστικό) πρέπει να γίνεται αυτόματα και αβίαστα χωρίς να δημιουργούνται συμπτώματα (όπως πονοκέφαλοι) στο παιδί.
  6. Τη στερεοσκοπική (τρισδιάστατη) όραση. Η ικανότητα να βλέπουμε το βάθος πεδίου έχει άμεση σχέση με το πόσο καλά συνεργάζονται τα μάτια. Αυτό βοηθά το παιδί να αποδώσει καλά σε αθλητικές δραστηριότητες, στην εκτίμηση των αποστάσεων κ.ά.

Τα προβλήματα αντιμετωπίζονται;

Παρόλο που ένα παιδί σχολικής ηλικίας έχει αναπτύξει ένα μεγάλο μέρος από τις ικανότητές του, ποτέ δεν είναι αργά για να τις βελτιώσει. Υπάρχουν πάρα πολλές ασκήσεις για την βελτίωση των ικανοτήτων που πρέπει να έχει η όραση ενός παιδιού. Ειδικά προγράμματα οπτομετρικών ασκήσεων (Vision Training) έχουν αναπτυχθεί εδώ και πολλές δεκαετίες σε όλο τον κόσμο από οπτομέτρες για την αντιμετώπιση λειτουργικών προβλημάτων στην όραση των παιδιών.

Τι είναι οι ορθοπτικές σκήσεις Vision Training και πως γίνονται;

Το Vision Training είναι μια διαδικασία μέσα από την οποία το παιδί με την σωστή καθοδήγηση και κάνοντας συγκεκριμένες ασκήσεις, μαθαίνει να χρησιμοποιεί την όρασή του σωστά. Τα μέσα με τα οποία επιτυγχάνεται αυτό είναι πρίσματα, ειδικοί φακοί και φίλτρα, στερεοσκόπια και τα τελευταία χρόνια τρισδιάστατες εικόνες μέσω ειδικών προγραμμάτων στο κομπτιούτερ ή στο ipad. Οι ασκήσεις μπορούν να γίνονται και στο σπίτι είναι αρκετά διασκεδαστικές ώστε το παιδί να μην χάνει το ενδιαφέρον του και στηρίζονται στην εξάσκηση και την μάθηση. Η διάρκεια ενός προγράμματος ασκήσεων εξαρτάται από το εκάστοτε πρόβλημα και μπορεί να διαρκέσει από λίγες εβδομάδες έως και 12 μήνες.

Οθόνες ηλεκτρονικών υπολογιστών & οφθαλμολογικά προβλήματα

Άρθρο του Dr. Κων. Καραμπάτσα στο περιοδικο «ESQUIRE», Δεκέμβριος 2015

Πότε το παιδί σας πρέπει να δει έναν παιδοφθαλµίατρο

Άρθρο του Dr. Κων. Καραμπάτσα στο περιοδικό «EDUPlus Magazine»