Οι επεμβάσεις μυωπίας με λέιζερ είναι συνυφασμένες με νεαρά άτομα, συνήθως 20άρηδες και 30άρηδες, που θέλουν να απαλλαγούν από τα γυαλιά και τους φακούς επαφής τους. Τα τελευταία χρόνια όμως ολοένα και περισσότεροι μεσήλικες, ακόμα και άνθρωποι που πλησιάζουν τα 60 τους χρόνια, ζητούν να μάθουν εάν οι επεμβάσεις αυτές είναι κατάλληλες και για τους ίδιους.

Η απάντηση είναι πως όχι μόνο μπορούν να διορθώσουν οριστικά τη μυωπία τους σε αυτή την ηλικία, αλλά και ότι τα άτομα από 40 έως 59 ετών αποτελούν μία από τις ταχύτερα αυξανόμενες πληθυσμιακές ομάδες που επιλέγουν την επέμβαση.

Μπορεί να γίνει laser μυωπίας μετά τα 40;

«Οι παρανοήσεις που συνοδεύουν τις διαθλαστικές επεμβάσεις των ματιών με λέιζερ είναι πολλές. Μία από τις μεγαλύτερες είναι πως όσοι φτάνουν στις παρυφές της μέσης ηλικίας (γύρω στα 40 τους χρόνια) χάνουν αναπόφευκτα τη δυνατότητα διόρθωσης με laser επειδή θα εκδηλώσουν πρεσβυωπία και επομένως θα χρειάζονται πάλι γυαλιά. Η πραγματικότητα όμως είναι πως τέτοιου είδους απόψεις ίσως ίσχυαν παλαιότερα, αλλά όχι πια», αναφέρει ο δρ Κωνσταντίνος X. Καραμπάτσας, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Αναπληρωτής Καθηγητής Οφθαλμολογίας Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Διδάκτωρ και Λέκτορας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Bristol, στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Τι συμβαίνει στην όραση μετά τα 40 και γιατί εμφανίζεται η πρεσβυωπία;

Η πρεσβυωπία αποτελεί φυσιολογικό τμήμα της διαδικασίας της γήρανσης. Κατ’ αυτήν μειώνεται η ικανότητα του οφθαλμού να εστιάζει σε κοντινά αντικείμενα. Η δυσκολία ευκρινούς εστίασης στα κοντινά αντικείμενα αρχίζει να εκδηλώνεται σε ηλικία 40-45 ετών. Αυτό οφείλεται στο ότι ο φυσικός φακός του οφθαλμού αρχίζει να γίνεται πιο σκληρός, με συνέπεια να μην αλλάζει τόσο εύκολα σχήμα ώστε να προσαρμόζει την όραση για κοντά.

Στους άνδρες η εμφάνιση της πρεσβυωπίας συνήθως καθυστερεί, προσθέτει ο καθηγητής. Σε άνδρες και γυναίκες, όμως, εξακολουθεί να εξελίσσεται μέχρι περίπου τα 55-60 έτη, όταν πια σταθεροποιείται.

Πώς αντιμετωπίζονται σήμερα ταυτόχρονα η μυωπία και η πρεσβυωπία;

Κατά το παρελθόν, οι επεμβάσεις για τη μυωπία με λέιζερ είχαν σημαντικούς περιορισμούς. Όσοι, π.χ., είχαν υψηλή ή επιπλεγμένη μυωπία δεν μπορούσαν να υποβληθούν σε αυτές. Το ίδιο και όσοι έπασχαν από πρεσβυωπία. Η πρόοδος της ιατρικής τεχνολογίας, όμως, άλλαξε ριζικά την κατάσταση. Στις μέρες μας, διαθλαστικές επεμβάσεις με λέιζερ όπως η LASIK και η PRK είναι πολύ αποτελεσματικές για τη διόρθωση της μυωπίας και ταυτοχρόνως της πρεσβυωπίας, υπό την προϋπόθεση ότι οι κερατοειδείς χιτώνες των ματιών τους είναι υγιείς και έχουν σταθερή ανατομική δομή.

Η  θεραπεία σήμερα προσαρμόζεται στις ξεχωριστές ανάγκες κάθε υποψηφίου. Μπορεί π.χ. να εφαρμοστεί μία εξειδικευμένη τεχνική LASIK (PresbyLasik) που σμιλεύει τον κερατοειδή με τρόπο ώστε να παρέχει πολυεστιακή όραση.

Monovision – Διόρθωση για μακριά και κοντά

Μία άλλη επιλογή είναι, αντί να διορθωθεί μόνο η μακρινή όραση (δηλαδή η μυωπία) να χρησιμοποιηθεί συνδυαστική τεχνική (monovision), με το κυρίαρχο μάτι να τελειοποιείται για την όραση σε απόσταση και το άλλο να υποδιορθώνεται λίγο, ώστε να αντιρροπήσει την πρεσβυωπία. Ο εγκέφαλος προσαρμόζεται σε αυτή την συνθήκη, διαλέγοντας από το κάθε μάτι την καθαρότερη εικόνα και έτσι αποκτά κάποιος καλή διόφθαλμη όραση χωρίς διορθωτικά γυαλιά. Με την τεχνική monovision μπορεί επίσης να διορθωθούν η υπερμετρωπία και ο αστιγματισμός. 

Επειδή, όμως, η πρεσβυωπία εξελίσσεται έως τα 55-60 έτη, μπορεί να χρειασθεί συμπληρωματικό λέιζερ μέσα σε μία πενταετία, διευκρινίζει ο κ. Καραμπάτσας.

Εναλλακτική λύση: Πολυεστιακοί και EDOF ενδοφακοί

Επιπρόσθετα υπάρχει η δυνατότητα τοποθέτησης πολυεστιακών ενδοφακών ή ενδοφακών EDOF που αντικαθιστούν τον φυσικό οφθαλμικό φακό του ματιού και διορθώνουν ταυτοχρόνως πολλαπλά διαθλαστικά σφάλματα της όρασης. Το πρόσθετο πλεονέκτημα της αντιμετώπισης της μυωπίας και της πρεσβυωπίας με τεχνητούς ενδοφθάλμιους φακούς είναι ότι ο ενδιαφερόμενος δεν θα χρειάζεται να ανησυχεί για τον καταρράκτη στο μέλλον, καθόσον αντικαθίσταται ο φυσικός φακός του ματιού.

Ποιοι είναι κατάλληλοι υποψήφιοι για laser μετά τα 40;

Η διόρθωση της μυωπίας και της πρεσβυωπίας με λέιζερ ή ενδοφακούς διαφόρων τύπων (είναι κατάλληλη για ενδιαφερομένους χωρίς ενεργή οφθαλμοπάθεια, π.χ. χωρίς προχωρημένο γλαύκωμα ή ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας). Πρέπει επίσης να έχουν ρεαλιστικές προσδοκίες (επειδή συνεχίζεται η διαδικασία της γήρανσης υπάρχει ενδεχόμενο ακόμα να χρειάζονται μικρού βαθμού γυαλιά πρεσβυωπίας για τα πιο μικρά γράμματα).

Υπάρχει ηλικιακό όριο για τις διαθλαστικές επεμβάσεις;

«Η ουσία της υπόθεσης είναι ότι δεν υπάρχει πια ανώτατο ηλικιακό όριο για τις διαθλαστικές επεμβάσεις στα μάτια. Η πρόοδος της τεχνολογίας σημαίνει καλύτερα αποτελέσματα, με μειωμένο κίνδυνο επιπλοκών όπως οι λάμψεις και η άλως, αφού τα λέιζερ που χρησιμοποιούνται πλέον είναι πιο ακριβή και “φιλικά” προς τα μάτια από ποτέ. Ακόμα, όμως, κι αν ένας ενδιαφερόμενος δεν είναι κατάλληλος υποψήφιος για λέιζερ, μπορεί να έχει την επιλογή των τεχνητών ενδοφακών που διορθώνουν σε πολλαπλά επίπεδα την όραση. Οι καινοτομίες αυτές επιτρέπουν την προσαρμογή της προτεινόμενης θεραπείας σε κάθε ασθενή ξεχωριστά, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά ελκυστικές τις επεμβάσεις αυτές μετά τα 40», καταλήγει ο κ. Καραμπάτσας.