Άρθρα

Τι είναι οι οφθαλμικές σταγόνες αυτόλογου ορού και που χρησιμοποιούνται

Πρόκειται για οφθαλμικές σταγόνες που προέρχονται από το ίδιο το αίμα ενός ασθενούς. Η συγκεκριμένη θεραπεία έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία τα τελευταία χρόνια, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής πολλών ασθενών με ξηροφθαλμία. Οι οφθαλμικές σταγόνες αυτόλογου ορού (ASED) είναι αποτελεσματικές, είναι καλά ανεκτές και είναι γεμάτες από ουσίες που τα τεχνητά δάκρυα του φαρμακευτικού εμπορίου δεν μπορούν να προσφέρουν.
Ο αυτόλογος (ή ομόλογος όπως αλλιώς λέγεται) ορός ήταν μια από τις θεραπείες που είχαν χρησιμοποιηθεί σε μια παλιά μελέτη του 1975 σε μάτια που είχαν υποστεί χημικό έγκαυμα, ενώ η πρώτη μελέτη που περιγράφει τα οφέλη των οφθαλμικών σταγόνων αυτόλογου ορού σε ασθενείς με σύνδρομο Sjögren και ξηρά κερατοεπιπεφυκίτιδα (keratoconjuntivitis sicca) δημοσιεύθηκε το 1984.

 

Πώς φτιάχνονται οι οφθαλμικές σταγόνες ομόλογου ορού

 

 

 

 

 

Τα πρωτόκολλα προετοιμασίας για τις οφθαλμολογικές σταγόνες ομόλογου ορού ποικίλλουν, αλλά όλες οι τεχνικές μοιράζονται αυτά τα ίδια θεμελιώδη βήματα: Ο ασθενής δίνει αίμα, το αίμα πήζει και στη συνέχεια φυγοκεντρείται για την απομόνωση του ορού του αίματος. Στο τέλος, μια ποσότητα ορού τοποθετείται σε μια δοσομετρική φιάλη και αραιώνεται με αποστειρωμένο αλατούχο διάλυμα. Το ποσοστό αραίωσης διαφέρει. Οι περισσότερες σταγόνες είναι 20% ορός, αν και μερικοί ασθενείς χρησιμοποιούν 25%, 50% ή ακόμη και 100% σταγόνες ορού. Συμβουλεύουμε στους ασθενείς ότι πρέπει να αποθηκεύουν τις σταγόνες που δεν έχουν ανοιχτεί στην κατάψυξη, μέχρι να χρησιμοποιηθούν, καθόσον έτσι διατηρείται η αποτελεσματικότητά τους και δεν υπάρχει κίνδυνος επιμόλυνσης.

 

Ποιοι είναι οι κατάλληλοι ασθενείς και ποια τα οφέλη και οι περιορισμοί αυτής της μοναδικής θεραπείας παθήσεων του κερατοειδούς.

Οι διάφοροι αυξητικοί παράγοντες, τα θρεπτικά συστατικά και τα αντισώματα που περιέχονται στον αυτόλογο ορό παρέχουν πολλούς χρήσιμους βιοδραστικούς παράγοντες για την επιφάνεια του ματιού. Ο ορός περιέχει βιοδραστικά στοιχεία όπως λευκωματίνη, λυσοζύμη, βιταμίνη Α και αυξητικούς παραγόντες (TGF-b, EGF), που προάγουν την υγιή ανάπτυξη κυττάρων και την επούλωση της οφθαλμικής επιφάνειας. Σε οφθαλμούς με μεγάλη ξηροφθαλμία ή με επιφανειακές ουλές ή άλλες ανωμαλίες στην επιφάνειά τους, συχνά αυτοί οι παράγοντες λείπουν. Οι σταγόνες αυτόλογου ορού μπορούν να ανακουφίσουν από τα συμπτώματα ξηροφθαλμίας ασθενείς που δεν έχουν δει βελτίωση από άλλες διαθέσιμες θεραπείες όπως τα τεχνητά δάκρυα, τα οποία δεν περιέχουν βιοδραστικούς παράγοντες. Μελέτες έχουν δείξει ότι οι οφθαλμολογικές σταγόνες ομόλογου ορού είναι πιο αποτελεσματικές από τα τεχνητά δάκρυα, ανακουφίζοντας τους ασθενείς από τα συμπτώματα ξηροφθαλμίας και βελτιώνοντας την ποιότητα της στοιβάδας των δακρύων. Η χρήση σταγόνων ομόλογου ορού κλινικά είναι αποτελεσματική σε ασθενείς με σοβαρή οφθαλμική επιφανειακή νόσο, στο σύνδρομο Sjögren, μετά από χημικά εγκαύματα, σε σύνδρομο Stevens-Johnson όπως επίσης και σε περιπτώσεις οφθαλμικού ουλώδους πεμφιγοειδούς. Ο αυτόλογος ορός μπορεί επίσης να βοηθήσει στην επούλωση του κερατοειδούς. Επίσης χρησιμοποιείται σε ασθενείς με νευροτροφική κερατίτιδα, κερατίτιδα λόγω ρευματοειδούς αρθρίτιδος, όπως επίσης πριν και μετά από ορισμένες μεταμοσχεύσεις κερατοειδούς υψηλού κινδύνου.

Η ξηροφθαλμία είναι μια πολυπαραγοντική κατάσταση με πολλές θεραπευτικές επιλογές. Μερικές φορές όμως αποδεικνύεται ότι μέτρα όπως τα τεχνητά δάκρυα, οι αλοιφές, η υγιεινή των βλεφάρων, οι μάσκες υγρασίας, τα γυαλιά, και τα punctal plugs είναι αναποτελεσματικά. Όταν αποτυγχάνουν άλλες θεραπείες, οι οφθαλμικές σταγόνες ομόλογου ορού μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ασθενών, είτε μόνες τους είτε συμπληρωματικά στις υπόλοιπες θεραπείες.

 

Υπάρχουν άλλες εναλλακτικές λύσεις υποκατάστατων δακρύων

Ένας άλλος τομέας ενδιαφέροντος είναι η προσθήκη άλλων προϊόντων αίματος, όπως η δημιουργία οφθαλμικών σταγόνων πλούσιων σε αιμοπετάλια (PRP, Platelet Rich Plasma). Χρησιμοποιούνται εκεί που θέλουμε ακόμη πιο ενισχυμένο αποτέλεσμα. Η διαφορά μεταξύ PRP σταγόνων και σταγόνων ομόλογου ορού, είναι ότι στις PRP σταγόνες χρησιμοποιείται κατά τη διαδικασία παρασκευής τους, ένα διάλυμα το οποίο σπάει τις κυτταρικές μεμβράνες των αιμοπεταλίων, απελευθερώνοντας έτσι επιπλέον αυξητικούς παράγοντες.

Ουσιαστικά δηλαδή οι σταγόνες PRP περιέχουν πολύ περισσότερα αιμοπεταλιακά δραστικά στοιχεία απ’ ότι οι σταγόνες ομόλογου ορού. Τα αιμοπετάλια παίζουν πρωταρχικό ρόλο στις επουλωτικές διεργασίες του οργανισμού.

 

Γράφει ο επ. Καθηγητής Οφθαλμολογίας Dr Κων/νος Καραμπάτσας

Βασικές συμβουλές φροντίδας των φακών επαφής

Αντιμετωπίζετε ξηροφθαλμία, ερυθρότητα ή ερεθισμό; Οι φακοί επαφής σας ενδέχεται να είναι το πρόβλημα. Η σωστή φροντίδα των φακών επαφής είναι ο κύριος τρόπος για να αποφευχθεί ο κίνδυνος σοβαρής μόλυνσης του οφθαλμού από μικρόβια των φακών επαφής. Η φροντίδα των φακών επαφής είναι μία σχετικά απλή διαδικασια, η οποία όμως δεν πρέπει να παραλείπεται από τους χρήστες.

Διαβάστε εδώ ορισμένες γενικές συμβουλές που είναι χρήσιμες σε οποιονδήποτε χρήστη φακών επαφής.

1. Τα καθαρά χέρια σημαίνουν καθαρούς φακούς επαφής

Αυτή η συμβουλή μπορεί να φαίνεται στοιχειώδης, αλλά το πλύσιμο των χεριών σας πριν αγγίξετε τους φακούς επαφής σας είναι πραγματικά το κλειδί για τον σωστό καθαρισμό των φακών. Κάθε μέρα τα χέρια μας εκτίθενται σε διάφορα μικρόβια και βρωμιές. Χωρίς την σωστή υγιεινή φροντίδα, αυτά τα σωματίδια θα μπορούσαν εύκολα να εξαπλωθούν σε οτιδήποτε έρχεται σε επαφή με αυτά. Σαπουνίστε τα χέρια σας, ξεπλύνετε στη συνέχεια όλο το σαπούνι και στεγνώστε καλά τα χέρια σας με μια καθαρή πετσέτα για καλύτερα αποτελέσματα.

Όταν τα χέρια σας είναι τελείως καθαρά, τρίψτε τους φακούς με διάλυμα φακών επαφής ανάμεσα σε δύο δάχτυλα για να καθαρίσετε εντελώς τυχόν ανεπιθύμητα σωματίδια που μπορεί να έχουν επικαθίσει επάνω στους φακούς. Αυτή είναι η προτεινόμενη μέθοδος, επειδή είναι ήπια με τους φακούς και επίσης αποτελεσματική στην απολύμανση.

Χρήσιμες συμβουλές:

• Χρησιμοποιήστε μια πετσέτα χωρίς χνούδια.
• Ξεπλύνετε και επαναλάβετε. Εάν δεν είστε βέβαιοι εάν τα χέρια σας είναι απολύτως καθαρά, επαναλάβετε τη διαδικασία πλυσίματος.
• Αποφύγετε την οποιαδήποτε επαφή με το νερό της βρύσης. Ορισμένοι τύποι νερού βρύσης περιέχουν σκληρές χημικές ουσίες και μέταλλα που μπορεί να ερεθίσουν το μάτι, αλλά επιπλέον μπορεί από το νερό της βρύσης να πάθετε μια σοβαρή μόλυνση των ματιών (κερατίτιδα από το παράσιτο ακανθαμοιβάδα).

2. Διατηρείτε καθαρές τις θήκες των φακών επαφής

Διατηρώντας την θήκη των φακών επαφής καθαρή θα εξασφαλίσετε μια μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και αποτελεσματικότερη υγιεινή για τους φακούς σας. Σε τακτά χρονικά διαστήματα ξεπλένετε την θήκη των φακών με το υγρό καθαρισμού ή με σαπούνι και νερό και αφήστε απαραίτητα την θήκη να στεγνώσει καλά πριν την ξαναχρησιμοποιήσετε. Προτείνεται η αντικατάσταση της θήκης των φακών επαφής κάθε ένα ή δύο μήνες. Τα μικρόβια έχουν την τάση να αναπτύσσονται σε μη καθαρές επιφάνειες.

3. Επιλέξτε τα διαλύματα συντήρησης και αποστείρωσης των φακών επαφής με σύνεση

Κάθε διάλυμα έχει σχεδιαστεί για έναν συγκεκριμένο σκοπό, οπότε η επιλογή του σωστού διαλύματος είναι σημαντική για την επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων.

Τύποι διαλυμάτων:

• Διάλυμα φυσιολογικού ορού – Χρήσιμο για ξέπλυμα αλλά δεν είναι κατάλληλο για συστηματική αποθήκευση των φακών επαφής. Ωστόσο, σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης μπορεί να χρησιμοποιηθεί προσωρινά για απλή συντήρηση των φακών επαφής, χωρίς όμως να προσφέρει απολύμανση.
• Καθαριστικό φακών επαφής (all in one) – Για καθημερινή χρήση συντήρησης και απολύμανσης.
• Διάλυμα υπεροξειδίου του υδρογόνου – Μπορεί να λειτουργήσει ως συμπλήρωμα σε άλλα καθαριστικά. Προσφέρει το πλεονέκτημα της καλής απολύμανσης, αλλά έχει το μειονέκτημα ότι χρειάζεται αρκετό χρόνο για να επιτευχθεί η απολύμανση (συνήθως 4 ώρες), ενώ απαιτείται επίσης η χρήση ειδικής θήκης φακών επαφής με καταλύτη.
• Ενζυματικό καθαριστικό – Απολυμαίνει τους μαλακούς φακούς επαφής και απομακρύνει τα ιζήματα.

Η σωστή απολύμανση των φακών επαφής, αποβάλλει τον κίνδυνο έκθεσης των ματιών σας σε παθογόνα μικρόβια.

4. Φροντίστε να αφαιρέσετε τους φακούς επαφής σας πριν πάτε για ύπνο

Είναι απαγορευτικό να κοιμάστε έστω και για λίγο φορώντας φακούς επαφής οποιουδήποτε τύπου, ακόμα και αν ο εφαρμοστής των φακών σας έχει διαβεβαιώσει ότι μπορείτε να το κάνετε. Όλοι ανεξαιρέτως οι φακοί επαφής επηρεάζουν σημαντικά την οξυγόνωση του ματιού κατά την διάρκεια του ύπνου που τα βλέφαρα είναι κλειστά και έτσι μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη μικροβίων και οφθαλμολογικών μολύνσεων.

5. Φακοί επαφής και κολύμβηση

• Η κολύμβηση με φακούς επαφής μπορεί να προκαλέσει μολύνσεις των ματιών, ερεθισμό και πιθανές απειλητικές καταστάσεις για την όραση, όπως έλκος του κερατοειδούς.
• Συνιστάται οι φακοί επαφής να μην εκτίθενται σε οποιοδήποτε τύπο νερού (νερό βρύσης, πισίνα, θάλασσα, λίμνη, υδρομασάζ, ντους). Δεν έχει σημασία αν είναι γλυκό νερό ή νερό μιας χλωριωμένης πισίνας. Υπάρχουν μικρόβια και παθογόνα που το χλώριο δεν τα σκοτώνει, και τα οποία θα μπορούσαν να προκαλέσουν βλάβη στον κερατοειδή, μόλυνση ή έλκος.
• Το νερό αποτελεί ένα περιβάλλον στο οποίο αναπτύσσονται όλα τα είδη ιών και μικροβίων – ένα από τα πιο τρομακτικά είναι το παράσιτο ακανθαμοιβάδα, η οποία προσκολλάται στους φακούς επαφής σας, προκαλώντας ερεθισμό και μόλυνση του κερατοειδούς και μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη απώλεια όρασης ή να χρειαστεί μεταμόσχευση κερατοειδούς.
• Το γλυκό νερό και το νερό στις πισίνες μπορούν να προκαλέσουν «σφίξιμο» των μαλακών φακών (λόγω αφυδάτωσης των υδρόφιλων φακών επαφής) στο μάτι σας, προκαλώντας σημαντικό ερεθισμό.
• Οι μαλακοί φακοί είναι πορώδεις, επιτρέποντας στις χημικές ουσίες και τα βακτήρια να παραμείνουν μέσα στον φακό, αυξάνοντας τις πιθανότητες μόλυνσης και ερεθισμού.

Όλοι οι χρήστες φακών επαφής πρέπει να αποφεύγουν να κολυμπούν με τους φακούς. Αλλά αν αυτό δεν είναι εφικτό, ή δεν αποτελεί επιλογή του ασθενούς, τότε θα πρέπει τουλάχιστον να φοράτε πάντοτε προστατευτικά γυαλιά κολύμβησης, που δεν επιτρέπουν την επαφή του νερού με τα μάτια. Αφαιρέστε επίσης αμέσως τους φακούς επαφής μετά το κολύμπι και βάλτε τους σε διάλυμα απολύμανσης για 24 ώρες.

6. Ημερήσιοι φακοί επαφής

Αποτελούν την πιο υγιεινή λύση για τους χρήστες φακών επαφής. Αν έχετε την οικονομική δυνατότητα (γιατί είναι πιο ακριβοί), θα έχετε κάνει την καλύτερη επιλογή αποφασίζοντας να περάσετε στη χρήση ημερήσιων φακών επαφής, καθόσον αποφεύγεται η χρήση υγρών και καθαρισμού ή συντήρησης. Προσοχή όμως, να γίνεται πραγματικά ημερήσια χρήση (και όχι κατάχρηση) αυτού του τύπου των φακών.

7. Άλλες επιλογές

Αν οι φακοί επαφής απλά δεν σας βολεύουν σαν μέσο διόρθωσης της όρασης ή έχετε αποκτήσει δυσανεξία στη χρήση τους, τότε ίσως είναι καιρός να δοκιμάσετε την διόρθωση της όρασης σας με laser. Επικοινωνήστε μαζί μας σήμερα για να μάθετε περισσότερα για τις μεθόδους διαθλαστικής χειρουργικής ή για να προγραμματίσετε ένα ραντεβού οφθαλμολογικής εξέτασης.

Γράφει ο Καθηγητής Οφθαλμολογίας Δρ. Κωνσταντίνος Καραμπάτσας.

Υγεία και φροντίδα των ματιών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Συχνά μας ρωτάτε σχετικά με τις αλλαγές στην όραση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Είναι γεγονός ότι η εγκυμοσύνη μπορεί να επηρεάσει την όραση, και να προκαλέσει κάποιες προσωρινές αλλαγές στο οπτικό σύστημα.

Στο κείμενο που ακολουθεί περιγράφονται μερικές από τις πιο συχνές επιπτώσεις της εγκυμοσύνης στα μάτια σας, και οι τρόποι αντιμετώπισης τους.

  • Αλλαγές στον κερατοειδή

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, στο σώμα μιας γυναίκας γίνεται κατακράτηση υγρών και αυτό με τη σειρά του μπορεί να μεταβάλει το πάχος και την καμπυλότητα του κερατοειδούς. Ακόμη και μια μικρή αλλαγή στο σχήμα του κερατοειδούς μπορεί να οδηγήσει σε μια αλλαγή στην όραση. Μπορεί να αισθανθείτε μια αλλαγή της όρασής σας ενώ φοράτε τα γυαλιά ή τους φακούς επαφής σας. Ωστόσο, δεν χρειάζεται να δοθεί μια νέα συνταγή για φακούς επαφής ή γυαλιά, καθώς η όρασή σας θα επιστρέψει σύντομα, μετά την ολοκλήρωση της εγκυμοσύνης, στα φυσιολογικά επίπεδα. Συνιστάται επίσης να μην υποβληθείτε σε διαθλαστική επέμβαση (LASIK ή PRK) κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (αλλά και της γαλουχίας)  για τους ίδιους λόγους.

  • Ξηροφθαλμία

Εάν αντιμετωπίζετε ξηροφθαλμία, θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας πριν χρησιμοποιήσετε οφθαλμικές σταγόνες για να ανακουφιστείτε από τα συμπτώματά της. Ορισμένα κολλύρια περιλαμβάνουν συστατικά που μπορεί να μην είναι απολύτως ασφαλή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Εάν χρησιμοποιείτε φακούς επαφής, μάλλον θα νιώθετε την ανάγκη να χρησιμοποιείτε τα γυαλιά πιο συχνά, καθώς δημιουργείται δυσανεξία στους φακούς επαφής όταν υπάρχει ξηροφθαλμία. Αν αντιμετωπίζετε χρόνια ξηροφθαλμία και οι σταγόνες δεν φαίνεται να επαρκούν, τότε μπορεί να χρειαστείτε πιο προηγμένες θεραπείες που μπορεί να σας προτείνει ο οφθαλμίατρός σας.

  • Διαβήτης

Εάν έχετε σακχαρώδη διαβήτη ή αναπτύξατε διαβήτη κύησης, αυξάνονται οι πιθανότητες τα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα να βλάψουν τα αιμοφόρα αγγεία στα μάτια σας. Βεβαιωθείτε ότι παρακολουθείτε προσεκτικά το διαβήτη σας ενώ είστε έγκυος και ελέγχετε πιο συχνά τα μάτια σας για να εντοπίσετε άμεσα τυχόν αλλαγές.

  • Γλαύκωμα

Από την άλλη πλευρά, εάν πάσχετε από γλαύκωμα, τα συμπτώματά σας μπορεί να βελτιωθούν. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να μειωθεί η πίεση στα μάτια σας, πράγμα που σημαίνει ότι θα μπορούσατε να μειώσετε τη δοσολογία του φαρμάκου που χρησιμοποιείτε για τη θεραπεία του γλαυκώματος. Αυτό θα βοηθήσει επίσης στη μείωση της ποσότητας φαρμάκου που εκτίθεται στο μωρό σας. Ωστόσο, πριν κάνετε οποιεσδήποτε αλλαγές στη φαρμακευτική αγωγή σας, πάντοτε να συζητάτε με το γιατρό σας.

  • Προεκλαμψία

Η τελευταία κατάσταση που μπορεί να συνοδεύει την εγκυμοσύνη είναι σπάνια, αλλά δυνητικά πολύ σοβαρή. Η προεκλαμψία μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στην όρασή σας και είναι σημαντικό να γνωρίζετε τα σημάδια και να επικοινωνήσετε αμέσως με το γιατρό σας εάν τα παρατηρήσετε.

  • Θολή όραση
  • Ευαισθησία στο φως
  • Φωτοστέφανα ή σημεία που αναβοσβήνουν
  • Προσωρινή απώλεια της όρασης

Η προεκλαμψία είναι μια σοβαρή κατάσταση που μπορεί να προχωρήσει γρήγορα, οπότε μην διστάσετε να ζητήσετε ιατρική βοήθεια εάν εμφανίσετε οποιοδήποτε από αυτά τα συμπτώματα.

Οι ορμονικές και φυσικές αλλαγές που συνοδεύουν την εγκυμοσύνη μπορούν λοιπόν να επηρεάσουν την όρασή σας, οπότε είναι σημαντικό να σημειώσετε οποιεσδήποτε αλλαγές στην όρασή σας και να προγραμματίσετε ραντεβού με τον οφθαλμίατρό σας. Αν θέλετε περισσότερες πληροφορίες ή θέλετε να προγραμματίσετε ένα ραντεβού, επικοινωνήστε μαζί μας.

 

Γράφει ο Καθηγητής Οφθαλμολογίας Δρ. Κωνσταντίνος Καραμπάτσας.

Φάρμακα που προκαλούν συμπτώματα ξηροφθαλμίας

Οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουν ότι τα φάρμακα μπορεί να έχουν ορισμένες παρενέργειες όπως για παράδειγμα ξηροστομία, κόπωση και φαγούρα. Αλλά πολλά φάρμακα μπορεί επίσης να προκαλέσουν οπτικά προβλήματα όπως ξηροφθαλμία και ευαισθησία στο φως.

Οι ορθώς στοχευμένες ιατρικές συνταγές μπορούν να είναι σωτήριες και ζωτικής σημασίας για την ποιότητα ζωής. Και όταν συνταγογραφούνται από γιατρό, η πλειοψηφία των φαρμάκων κάνουν περισσότερο καλό παρά βλάπτουν. Ωστόσο, ένα εκπληκτικά μεγάλο ποσοστό κοινών φαρμάκων μπορεί να προκαλέσει σημαντικές οφθαλμικές διαταραχές.

Αυτές είναι οι φαρμακευτικές ουσίες που είναι περισσότερο πιθανό να προκαλέσουν  οφθαλμολογικά συμπτώματα όπως θολή όραση και ξηροφθαλμία, φαγούρα, οφθαλμικό άλγος. Να είστε προσεκτικοί για τέτοιου είδους συμπτώματα όταν παίρνετε:

  1. Αντισυλληπτικά χάπια: Τα αντισυλληπτικά χάπια μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα ξηροφθαλμίας στις γυναίκες λόγω των ορμονικών αλλαγών που δημιουργούν. Ορισμένα αντισυλληπτικά χάπια μπορεί επίσης να κάνουν τις ασθενείς που τα λαμβάνουν, πιο ευαίσθητες στο φως του ήλιου (φωτοευαισθησία).
  2. Αντιβιοτικά: Τα αντιβιοτικά που λαμβάνονται από το στόμα έχουν συνδεθεί με την ξηροφθαλμία. Η πενικιλίνη όπως και η αμοξικυκλίνη μπορεί να προκαλέσει ερυθρότητα των ματιών και κνησμό. Έχουν επίσης βρεθεί ότι προκαλούν θολή όραση και διαταράσσουν την ισορροπία των δακρύων σε ορισμένα άτομα. Όταν παίρνετε αντιβιοτικά, ρωτήστε το γιατρό σας αν πρέπει συγχρόνως να πάρετε ένα προβιοτικό ή βιταμίνη C για να αποφύγετε αυτές τις ερεθιστικές παρενέργειες.
  3. Παυσίπονα: Λίγοι από εμάς συνειδητοποιούμε ότι το ένα κοινό μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες φάρμακο παυσίπονο, όπως η ιβουπροφαίνη, μπορεί να προκαλέσει ξηροφθαλμία, ενώ εκτός από την θολή όραση μπορεί να κάνει ακόμη και αλλαγές στην αντίληψη των χρωμάτων. Εάν έχετε τέτοιου είδους συμπτώματα, προσπαθήστε να παίρνετε τις χαμηλότερες δυνατές δόσεις τέτοιων παυσίπονων, πίνοντας συγχρόνως άφθονο νερό.
  4. Αποσυμφορητικά: Τα αντι-ισταμινικά φάρμακα διευκολύνουν τις αλλεργικές παθήσεις, αλλά τα ίδια φάρμακα τείνουν επίσης να μειώνουν την παραγωγή βλέννης και δακρύων, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει έντονα συμπτώματα ξηροφθαλμίας, αίσθημα ξένου σώματος στο μάτι και τσούξιμο.
  5. Βήτα-αναστολείς: Δημοφιλή φάρμακα που συνήθως χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης ή των αρρυθμιών. Οι βήτα-αναστολείς έχουν όμως και κάποιες ενοχλητικές παρενέργειες, όπως ξηροφθαλμία και ευαίσθητα μάτια.
  6. Αντικαταθλιπτικά: Τα αντικαταθλιπτικά λειτουργούν αλλάζοντας τον τρόπο επεξεργασίας των πληροφοριών από τα νεύρα στον εγκέφαλο. Ουσιαστικά, οποιοδήποτε φάρμακο που κάνει αυτό ή που επηρεάζει τη νευρολογική λειτουργία μπορεί επίσης να επηρεάσει δυσμενώς την όραση και να διαταράξει το οπτικό νεύρο και τον κερατοειδή χιτώνα. Για παράδειγμα, ένα κοινό φάρμακο για την κατάθλιψη, το Prozac έχει αναφερθεί ότι προκαλεί διπλωπία, βλεφαρίτιδα και πόνο στον οφθαλμό.
  7. Τεχνητά δάκρυα: Αν και φαίνεται παράδοξο, κάποια τεχνητά δάκρυα μπορεί να ερεθίσουν τα μάτια και να τα κάνουν ξηρότερα. Βεβαιωθείτε ότι οι σταγόνες σας δεν περιέχουν συντηρητικά και ιδιαίτερα ένα συστατικό που ονομάζεται BAK. Μπορεί επίσης να είναι χρήσιμο να δοκιμάσετε μερικές διαφορετικές μάρκες πριν αποφασίσετε ποιες σταγόνες λειτουργούν καλύτερα για σας ή ακόμα καλύτερα – χρησιμοποιήστε τις σταγόνες που συστήνει ο γιατρός σας.
  8. Φάρμακα ακμής: Η ισοτρετινοΐνη που χρησιμοποιείται σε ασθενείς με σοβαρή ακμή είναι γνωστό ότι προκαλεί συμπτώματα όπως αίσθημα ξένου σώματος στο μάτι, ερυθρότητα, καύσο και προσωρινή παραμόρφωση της όρασης. Συνήθως, αυτό το φάρμακο μπορεί να προκαλέσει και άλλες σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες και έτσι ο γιατρός σας πιθανότατα θα σας παρακολουθεί συχνά ενώ το παίρνετε. Επιπλέον, εάν παίρνετε ισοτρετινοΐνη, οι γιατροί προτείνουν τη λήψη πρόσθετων προφυλάξεων όταν οδηγείτε τη νύχτα.

Τα προαναφερθέντα φάρμακα είναι οι πιο κοινοί ένοχοι για την πρόκληση συμπτωμάτων ξηροφθαλμίας. Ωστόσο υπάρχουν πολλά άλλα συνταγογραφούμενα ή μη φάρμακα με παρόμοιες παρενέργειες.

Εάν παρατηρήσετε ένα ξαφνικό ασυνήθιστο πρόβλημα με τα μάτια σας, ενώ λαμβάνετε κάποια συγκεκριμένη αγωγή, μην το παραμελήσετε. Είναι σημαντικό να επισκεφθείτε έγκαιρα έναν εξειδικευμένο ιατρό για την ξηροφθαλμία, αμέσως μετά την εμφάνιση συμπτωμάτων, όπως φαγούρα, κάψιμο ή θολή όραση, προκειμένου να αποφευχθεί η βλάβη στην όραση σας. Εάν ένα φάρμακο είναι πράγματι η αιτία των οφθαλμικών διαταραχών της όρασης σας, μόνο ένας γιατρός μπορεί να σας βοηθήσει να βρείτε ένα εναλλακτικό φάρμακο με λιγότερες παρενέργειες.

Κάπνισμα και ασθένειες των ματιών

Το κάπνισμα συνδέεται άμεσα με πολλές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, οι καρδιακές παθήσεις και ο καρκίνος. Το κάπνισμα συνδέεται όμως επίσης  και με συγκεκριμένες ασθένειες των ματιών.

Πώς το κάπνισμα επηρεάζει τα μάτια;

  • Οι άνθρωποι που καπνίζουν βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για ανάπτυξη καταρράκτη. Ο καταρράκτης, δηλαδή η θόλωση του φυσικού φακού του ματιού προκαλεί μείωση της μακρινής όρασης, ευαισθησία στο έντονο φως και δυσκολία στην αντίληψη των χρωμάτων. Η χειρουργική επέμβαση είναι η μόνη θεραπευτική επιλογή.
  • Το κάπνισμα είναι επίσης ένας από τους παράγοντες κινδύνου που εμπλέκονται στην ανάπτυξη ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας (ΗΕΩ). Μελέτες έχουν δείξει ότι τόσο οι ενεργείς όσο και οι πρώην καπνιστές έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν ωχροπάθεια έναντι των ανθρώπων που δεν έχουν καπνίσει ποτέ. Η ΗΕΩ έχει δύο μορφές: την ξηρή (που ονομάζεται επίσης ατροφική ΗΕΩ) και την υγρή ΗΕΩ (που ονομάζεται επίσης εξιδρωματική ή νεοαγγειακή). Στη ξηρή εκφύλιση της ωχράς, ο αμφιβληστροειδής χιτώνας του ματιού λεπταίνει σταδιακά. Δεν υπάρχει καμία αποδεδειγμένα αποτελεσματική θεραπεία για αυτό το είδος της εκφυλιστικής νόσου. Στην υγρή μορφή της ΗΕΩ, καινούργια αιμοφόρα αγγεία αναπτύσσονται κάτω από τον αμφιβληστροειδή, από τα αγγεία αυτά διαρρέουν αίμα ή ορώδες υγρό που βλάπτουν την ωχρά κηλίδα (το τμήμα του αμφιβληστροειδούς που είναι υπεύθυνο για την κεντρική μας όραση). Τα είδη της θεραπείας που είναι σήμερα διαθέσιμα για ειδικές μορφές της υγρής ΗΕΩ είναι το απλό λέιζερ, η φωτοδυναμική θεραπεία (συνδυασμός λέιζερ και φαρμακευτικής ουσίας) και η θεραπεία με ειδικές ενδοφθάλμιες ενέσεις (αντι-VGF παράγοντες), που μπορεί να σταθεροποιήσουν την ασθένεια.
  • Σε διαβητικούς ασθενείς, πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια (βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία στον αμφιβληστροειδή) είναι πιο σοβαρή στους καπνιστές.
  • Το οπτικό νεύρο είναι επίσης ευαίσθητο στη ζημία από το κάπνισμα. Άτομα με κακή διατροφή που καπνίζουν πολύ και πίνουν υπερβολικές ποσότητες αλκοόλ διατρέχουν τον κίνδυνο για την ανάπτυξη ενός τύπου οπτικής νευρίτιδας (που ονομάζεται αμβλυωπία καπνού-αλκοόλ) που προκαλεί απώλεια όρασης. Ορισμένα κληρονομικά προβλήματα του οπτικού νεύρου (πχ η οπτική νευροπάθεια του Leber), επίσης επιδεινώνοται με το κάπνισμα.
  • Σε μερικούς ασθενείς με νόσο του θυρεοειδούς, στους οποίους υπάρχει επίσης συμμετοχή των ματιών (νόσος του Graves, θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια), το κάπνισμα μπορεί να προκαλέσει επιδείνωση του εξόφθαλμου και πιθανή απώλεια της όρασης.
  • Στα άτομα που πάσχουν από ξηροφθαλμία, ο καπνός είναι ερεθιστικός, επιδεινώνοντας τα συμπτώματα της φαγούρας, του τσουξίματος ή καψίματος στα μάτια, και της υπερβολικής ερεθιστικής δακρύρροιας.

Πώς το κάπνισμα μπορεί να επηρεάσει την υγεία των ματιών εμβρύων και  βρεφών;

  • Ο κίνδυνος βακτηριακής μηνιγγίτιδας είναι πέντε φορές υψηλότερος μεταξύ των παιδιών των οποίων οι μητέρες κάπνιζαν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Εκτός των άλλων σοβαρών προβλημάτων υγείας που προκαλεί η μηνιγγίτιδα της παιδικής ηλικίας, μπορεί επίσης να προκαλέσει φλεγμονή του κερατοειδούς χιτώνα (κερατίτιδα).
  • Το κάπνισμα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης συνδέεται επίσης με χαμηλό βάρος γέννησης και πρόωρο τοκετό. Στα πρόωρα βρέφη, συχνά χορηγείται θεραπεία οξυγόνου στην θερμοκοιτίδα. Το οξυγόνο όμως μπορεί να προκαλέσει την αμφιβληστροειδοπάθεια της προωρότητας, που αναλόγως της βαρύτητάς της, μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη απώλεια της όρασης ή τύφλωση.

Οθόνες ηλεκτρονικών υπολογιστών & οφθαλμολογικά προβλήματα

Άρθρο του Dr. Κων. Καραμπάτσα στο περιοδικο «ESQUIRE», Δεκέμβριος 2015

Ξεκούραστα Μάτια

Άρθρο του Dr. Κων. Καραμπάτσα στο περιοδικό «Harper’s Bazaar», Αύγουστος 2014

Ξηροφθαλμία

Άρθρο του Dr. Κων. Καραμπάτσα στο περιοδικό «Madame Figaro», Νοέμβριος 2014