Άρθρα

Κερατόκωνος: Μια πάθηση που αντιμετωπίζεται πολύ αποτελεσματικά με τις καινούργιες θεραπείες

ΚΕΡΑΤΟΚΩΝΟΣ: ΜΙΑ ΠΑΘΗΣΗ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΑΙ ΠΟΛΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ

Ο Κερατόκωνος είναι μια πάθηση του κερατοειδούς χιτώνα του οφθαλμού που επηρεάζει σημαντικό ποσοστό τού πληθυσμού. Η συχνότητά του υπολογίζεται περίπου 1 στους 2000 ανθρώπους, ενώ οι υποκλινικές μορφές τής πάθησης (που δεν δίνουν άμεσα συμπτώματα) είναι ακόμη περισσότερες. Η πάθηση παρουσιάζει προοδευτική επιδείνωση και συνήθως ξεκινά στην εφηβική ή προεφηβική ηλικία. O κερατοειδής είναι ο διαφανής μπροστινός χιτώνας (καπάκι) του ματιού, που βρίσκεται μπροστά από την ίριδα. Ουσιαστικά είναι το «παράθυρο» του ματιού που μας επιτρέπει να βλέπουμε καθαρά τον κόσμο και επιπλέον προσδίδει μαζί με τον φακό του ματιού την ικανότητα προσαρμογής της όρασης.

Ποια είναι η αιτιολογία του κερατόκωνου;

Στον κερατόκωνο, αυτό που συμβαίνει είναι μια προοδευτική λέπτυνση του κερατοειδούς, ο οποίος αδυνατίζει σιγά σιγά, ενώ το σφαιρικό του σχήμα αρχίζει να προβάλει σαν κώνος, στην περιοχή της λέπτυνσης. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την παραμόρφωση της όρασης. Γιατί συμβαίνει αυτό δεν είναι ακόμη απόλυτα γνωστό, έχει να κάνει με την υφή του κολλαγόνου του κερατοειδούς αλλά είναι γνωστό ότι σε κάποιες περιπτώσεις σχετίζεται και με άλλες παθήσεις (έκζεμα, ατοπική δερματίτιδα, άσθμα, σύνδρομο Down κλπ), όπως επίσης ότι σε ποσοστό περίπου 20% υπάρχει κληρονομική επιβάρυνση.

Πώς γίνεται η διάγνωση του κερατόκωνου;

Η υποψία διάγνωσης κερατόκωνου είναι εύκολο να γίνει από τον οφθαλμίατρό σας, με βάση την πιθανή αλλαγή στη διάθλαση (συνήθως αύξηση του αστιγματισμού) και την κλινική εξέταση στο ιατρείο. Η οριστική διάγνωση όμως επιβεβαιώνεται μόνο με εξέταση ειδικού μηχανήματος που ονομάζεται τοπογραφία και τομογραφία κερατοειδούς.


Πώς αντιμετωπίζεται ο κερατόκωνος;

  • Σε πρώιμα στάδια με εφαρμογή ειδικών, ημίσκληρων, κερατοκωνικών φακών επαφής με ειδική παραγγελία.
  • Όταν αυτό δεν είναι δυνατόν, μπορούν να τοποθετηθούν χειρουργικά ειδικοί πλαστικοί δακτύλιοι για να στηρίξουν το σφαιρικό σχήμα του κερατοειδούς.
  • Τα τελευταία χρόνια εφαρμόζεται μια χημικά ουσία (βιταμίνη) που λέγεται ριβοφλαβίνη και σε συνδυασμό με υπεριώδη ακτινοβολία προκαλεί μια «σκλήρυνση» του κερατοειδούς (crosslinking), ενισχύοντας τις συνδέσεις του κολλαγόνου του. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αναστολή της εξέλιξης της νόσου και σε αρκετές περιπτώσεις την αποφυγή της μεταμόσχευσης κερατοειδούς.
  • Σε ειδικές περιπτώσεις μετά την εφαρμογή της ριβοφλαβίνης και της UV ακτινοβολίας, μπορεί να ομαλοποιηθεί η επιφάνεια του κερατοειδούς με laser και ο ασθενής να αποκτήσει πολύ καλή όραση.
  • Μεταμόσχευση κερατοειδούς εφαρμόζεται όταν οι άλλες μέθοδοι αντιμετώπισης έχουν αποτύχει, ή η πάθηση είναι πολύ προχωρημένου σταδίου και δεν είναι δυνατή η εφαρμογή ριβοφλαβίνης. Τα ποσοστά επιτυχίας της μεταμόσχευσης κερατοειδούς στον κερατόκωνο είναι εξαιρετικά ( πάνω από 90%) και δεν χρειάζεται συστηματική ανοσοκαταστολή, παρά μόνο κολλύρια μετεγχειρητικά.

Συμπερασματικά, μπορούμε vα πούμε ότι ο κερατόκωνος είναι μια πάθηση που μπορεί να αντιμετωπιστεί πολύ αποτελεσματικά σε όλα το στάδιά της. Οι καινούργιες θεραπείες που έχουμε στη διάθεση μας προσφέρουν εξαιρετική ποιότητα ζωής για τους ασθενείς.

Γράφει ο επ. Καθηγητής Οφθαλμολογίας Dr Κων/νος Καραμπάτσας

Συνέντευξη του Δρ Κων/νου Καραμπάτσα με θέμα τον Κερατόκωνο

Κερατόκωνος: Μια πάθηση όχι τόσο σπάνια όσο νομίζουμε

Στα κλασικά συγγράμματα Οφθαλμολογίας περιγράφεται ότι ο κερατόκωνος είναι μια πάθηση που εμφανίζεται με συχνότητα 1 ανά 2.000 άτομα. Ο αριθμός αυτός προέκυψε από τα δεδομένα ενός μητρώου ασθενών στις Η.Π.Α., κατά τη διάρκεια μιας πεντηκονταετίας  (δεκαετία 1930 έως δεκαετία 1980).

Η συχνότητα του κερατόκωνου δεν είχε αμφισβητηθεί, μέχρις ότου η διόρθωση της μυωπίας με laser (LASIK) κατέστη ιδιαίτερα δημοφιλής τα τελευταία περίπου 20 χρόνια. Τα νέα διαγνωστικά εργαλεία που έχουμε ως γιατροί στη διάθεσή μας για τον προεγχειρητικό έλεγχο των ασθενών που θέλουν να υποβληθούν σε διόρθωση με laser, μας προσφέρουν πληρέστερη κατανόηση της ανατομίας και της βιο-μηχανικής του κερατοειδούς. Οι νέες αυτές συσκευές (κυρίως παχυμετρία, τοπογραφία, τομογραφίες OCT και Scheimpflug) καθημερινά μας αποκαλύπτουν κατά την κλινική μας άσκηση, ότι τελικά υπάρχουν πολλά άτομα που ζούν με μη διαγνωσμένο κερατόκωνο.

Σε μια αξιόλογη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2000, ερευνητές από το Ηνωμένο Βασίλειο κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν σημαντικές φυλετικές διαφοροποιήσεις στη συχνότητα του κερατόκωνου (1). Σε ένα πληθυσμιακό δείγμα αποτελούμενο κατά 87% από λευκούς ασθενείς και κατά 11% από ασιατικής καταγωγής (ινδοί, πακιστανοί, Μπαγκλαντές), η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών με κερατόκωνο ήταν ινδικής καταγωγής. Κάνοντας χρήση δεδομένων νοσοκομειακών αρχείων, οι μελετητές διαπίστωσαν 57 λευκούς ασθενείς και 229 Ασιάτες με κερατόκωνο, δηλαδή τετραπλάσιοι ασθενείς ασιατικής καταγωγής έναντι της λευκής φυλής. Η έρευνα ανέδειξε επίσης ότι οι ασιατικές υποομάδες ήταν πιο πιθανό να παρουσιάσουν πιο προχωρημένο στάδιο κερατόκωνου και να εμφανίσουν την πάθηση σε νεότερη ηλικία. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης κατέστησαν σαφές ότι υπάρχει ισχυρή φυλετική συνιστώσα στον κερατόκωνο.

Έρχεται όμως μια πολύ πρόσφατη μελέτη από την Ολλανδία, η οποία μας  προσφέρει πλέον μια πολύ καλύτερη και πιο σύγχρονη κατανόηση της συχνότητας του κερατόκωνου στον γενικό πληθυσμό ​​(2). Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης χρησιμοποιώντας την εθνική βάση δεδομένων ασφάλισης της Ολλανδίας, μπόρεσαν να εντοπίσουν ασθενείς με κερατόκωνο ηλικίας μεταξύ 10 και 40 ετών. Άν και κάποιοι νεοδιαγνωσθέντες ασθενείς μπορεί να είναι ηλικίας κάτω των 10 ή άνω των 40 ετών, η βάση δεδομένων σίγουρα καλύπτει την πλειονότητα των περιπτώσεων.

Για το έτος 2014 λοιπόν, διαπιστώθηκαν 218 νεοδιαγνωσθείσες περιπτώσεις κερατόκωνου στην Ολλανδία. Υπολογίστηκε έτσι, ότι η ετήσια επίπτωση (νέες περιπτώσεις) είναι 1 για κάθε 7.500 άτομα. Λαμβάνοντας υπόψη την μέση ηλικία κατά τη διάγνωση (28 ετών) και υπολογίζοντας το προσδόκιμο ζωής αυτών των ασθενών, ο επιπολασμός του κερατόκωνου (= αριθμός των ατόμων που ζουν με την πάθηση) εκτιμάται ότι είναι 1:375.

Αυτοί οι αριθμοί είναι εντυπωσιακά υψηλοί και πέντε έως δέκα φορές υψηλότεροι από ό, τι πιστεύαμε προηγουμένως. Καθώς οι Κάτω Χώρες δεν παρακολουθούν φυλετικές πληροφορίες στην ασφαλιστική βάση δεδομένων τους, οι συντάκτες της μελέτης δεν μπόρεσαν να δώσουν μια εθνική / φυλετική κατανομή του πληθυσμού της μελέτης. Παρ’ όλα αυτά, η μελέτη αυτή μας προσφέρει έγκυρα περαιτέρω στοιχεία ότι ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με κερατόκωνο είναι πολύ υψηλότερος από ό, τι προηγουμένως υποθέταμε.

Πηγές:

  1. Pearson AR, Soneji B, et al, Does ethnic origin influence the incidence or severity of keratoconus?,  Eye (Lond) 14:625-628, 2000
  2. Godefrooij DA, de Wit GA, et al, Age-specific incidence and prevalence of keratoconus: a nationwide registration study, Am J Ophthalmol, Dec 28 2016, epub ahead of print